Burun
Koku Alma Bozuklukları
Koku duyunuzdaki değişiklikler yemekten alınan zevki, günlük rahatı ve tehlikelerin fark edilmesini etkileyebilir. Bazı kişiler tanıdık kokuların zayıfladığını ya da kaybolduğunu fark ederken, bazıları sıradan kokuların hoş olmayan hale geldiğini görür. Değerlendirme, olası nedenlerin ve uygun tedavinin belirlenmesine yardımcı olur.
Koku alma bozukluklarının farklı türleri
Koku alma bozuklukları birkaç biçimde görülebilir:
- Hiposmi: koku alma yeteneğinde azalma.
- Anosmi: kokunun tamamen kaybı.
- Parosmi: tanıdık kokuların farklı, çoğunlukla hoş olmayan biçimde algılanması.
- Fantosmi: dışarıda bir kaynak yokken bir koku algılanması.
Koku, lezzete önemli ölçüde katkıda bulunur. Bu nedenle tatlı ya da tuzlu gibi temel tatları algılama yeteneği korunsa bile yiyecekler tatsız gelebilir.
Koku duyusundaki değişikliklere ne neden olabilir?
Sık görülen nedenler arasında COVID-19 dahil solunum yolu enfeksiyonları, sinüs iltihabı, nazal polipler ve alerjiler yer alır. Burunda şişlik veya tıkanıklık, kokuların koku almadan sorumlu bölgeye ulaşmasını engelleyebilir.
Diğer nedenler arasında baş travmaları, sigara kullanımı, bazı ilaçlar ve yaşa bağlı değişiklikler bulunur. Daha az sıklıkla sinir sistemini etkileyen durumlar katkıda bulunabilir. Burundan nefes alma normal hissedilse bile bir koku alma bozukluğu olabilir.
Koku alma bozuklukları nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme; değişikliğin ne zaman başladığının, bir hastalık veya yaralanmanın ardından olup olmadığının ve eşlik eden burun belirtilerinin konuşulmasını içerir. İlaç kullanımı ve tahriş edici kimyasallara maruziyet de önemlidir.
KBB muayenesi ve standartlaştırılmış koku testleri sorunun değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Bu testler, farklı kokuları algılama veya tanıma yeteneğini değerlendirebilir. Ek incelemeler öyküye ve muayene bulgularına bağlıdır.
Tedavi seçenekleri
Tedavi, altta yatan nedene odaklanır. Sinüs iltihabı veya nazal polipler söz konusu olduğunda burun yoluyla kortikosteroid tedavisi yardımcı olabilir. Tıkanıklığı olan seçilmiş hastalarda cerrahi düşünülebilir, ancak her tür koku kaybı için genel bir tedavi değildir.
Bir ilacın katkıda bulunması olasıysa değişiklikler, ilacı yazan hekimle konuşulmalıdır. Reçete edilen ilacı kendi başınıza bırakmayın.
İyileşme kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler haftalar veya aylar içinde düzelirken, bazıları daha uzun süreli ya da kalıcı değişiklikler yaşar.
Koku eğitimi nedir?
Koku eğitimi, birbirinden farklı, tanıdık bir dizi kokunun, onları tanımaya odaklanarak düzenli olarak koklanmasını içerir. Özellikle viral bir hastalıktan sonra bazı kişilere yardımcı olabilir.
Eğitim genellikle birkaç ay boyunca düzenli uygulama gerektirir. Bir sağlık profesyoneli uygun yaklaşımı ve gerçekçi beklentileri açıklayabilir. Düzelme garanti edilmez ve takip, ilerlemenin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.
Günlük yaşamda güvenlik ve iyi oluş
Koku duyusunun azalması; dumanı, sızan gazı veya bozulmuş yiyeceği fark etmeyi zorlaştırabilir.
Duman alarmlarını çalışır durumda tutun ve evinizde gaz kullanılıyorsa uygun bir gaz dedektörü düşünün. Güvenliği değerlendirirken kokuya güvenmek yerine gıda saklama talimatlarına ve son kullanma tarihlerine uyun.
Değişen koku duyusu iştahınızı, kilonuzu veya duygusal iyi oluşunuzu etkiliyorsa hekiminize söyleyin.
Ne zaman değerlendirme yaptırmalısınız?
Koku duyunuz birkaç hafta içinde normale dönmüyorsa, açık bir nedeni yoksa veya günlük yaşamı etkiliyorsa değerlendirme için randevu alın.
Belirtilerinizi konuşun
Azalmış, kaybolmuş ya da değişmiş koku duyusu için değerlendirme randevusu almak ve uygun sonraki adımları konuşmak üzere kliniğimizle iletişime geçin.
Bu bilgiler genel bir rehber niteliğindedir ve kişisel tıbbi değerlendirmenin yerini tutmaz.
Tüm işlemlere dön